گفتوگو با اصغر عبدلی
فعال رسانه، مدیر مجموعه رسانهای باخبرباش و مدیرمسئول هفتهنامه نگاه کویر
در حالی که جهان در دهههای اخیر نمونههای متعددی از عبور کشورها از جنگ، بحران و تحریم را تجربه کرده است، این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح میشود که ایران در دوران پسا جنگ و پسا تحریم چه مسیری را باید طی کند تا بتواند به رشد اقتصادی پایدار، افزایش رفاه عمومی و بازسازی سرمایه اجتماعی دست یابد.
اصغر عبدلی، فعال رسانه و مدیرمسئول هفتهنامه نگاه کویر معتقد است بزرگترین اشتباه کشورها پس از بحران، تصور پایان بحران است. وی میگوید:
جنگ زمانی تمام نمیشود که صدای انفجار خاموش شود. جنگ زمانی تمام میشود که اقتصاد دوباره جان بگیرد، سرمایهگذار احساس امنیت کند، جوانان امیدوار شوند و مردم آینده را روشنتر از گذشته ببینند.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد آنچه آلمان، ژاپن و کره جنوبی را به قدرتهای اقتصادی جهان تبدیل کرد، تنها پایان جنگ نبود؛ بلکه اصلاحات ساختاری، سرمایهگذاری در تولید، توسعه زیرساختها، آموزش نیروی انسانی و اعتمادسازی برای سرمایهگذاران بود.
عبدلی با اشاره به تجربه آلمان پس از جنگ جهانی دوم میگوید: آلمان تقریباً ویران شده بود اما توانست با تکیه بر تولید، صنعت، مهارتآموزی و شفافیت اقتصادی به یکی از بزرگترین اقتصادهای جهان تبدیل شود. ژاپن نیز پس از شکست در جنگ، مسیر توسعه صنعتی، فناوری و صادرات را در پیش گرفت و به یک قدرت اقتصادی جهانی تبدیل شد. کره جنوبی هم از کشوری فقیر و جنگزده به یکی از پیشرفتهترین اقتصادهای آسیا رسید.
وی معتقد است در شرایط پسا جنگ، ایران باید چند اولویت اساسی را دنبال کند:
نخست، بازسازی اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی؛ زیرا بدون اعتماد مردم، هیچ برنامه اقتصادی موفق نخواهد شد.
دوم، حمایت واقعی از بخش خصوصی؛ چرا که تجربه کشورهای موفق نشان داده موتور اصلی اشتغال و رشد اقتصادی، بخش خصوصی توانمند است.
سوم، جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور و سرمایهگذاران خارجی از طریق ثبات قوانین، کاهش ریسک سرمایهگذاری و ایجاد شفافیت اقتصادی. چهارم، توسعه صادرات غیرنفتی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی. پنجم، سرمایهگذاری گسترده در فناوری، اقتصاد دیجیتال، انرژیهای نو و صنایع دانشبنیان.
عبدلی در ادامه به موضوع پسا تحریم میپردازد و تأکید میکند: بسیاری تصور میکنند رفع تحریمها به تنهایی مشکلات اقتصادی را حل میکند؛ در حالی که مطالعات اقتصادی نشان میدهد رفع تحریم تنها یک فرصت ایجاد میکند و نحوه استفاده از این فرصت تعیینکننده موفقیت یا شکست کشورهاست.
وی اضافه میکند: اگر روزی تحریمها کاهش یابد یا برداشته شود، مهمترین مأموریت کشور باید بازگشت سرمایه، جذب فناوری، توسعه تجارت جهانی، افزایش بهرهوری و اصلاح نظام اداری باشد. در غیر این صورت، فرصت تاریخی دیگری از دست خواهد رفت.
این فعال رسانهای معتقد است که اقتصاد ایران برای ورود به دوران پسا تحریم باید بر سه اصل استوار شود:
شفافیت اقتصادی، مبارزه با فساد و پیشبینیپذیر شدن فضای کسبوکار. او ادامه میدهد:
هیچ سرمایهگذاری، چه ایرانی و چه خارجی، وارد اقتصادی نمیشود که نتواند آینده آن را پیشبینی کند. امنیت سرمایهگذاری مهمتر از هر بسته تشویقی است.
عبدلی همچنین به نقش جامعهشناسان در دوران پسا جنگ اشاره میکند و میگوید:
جامعه پس از هر بحران بزرگ نیازمند ترمیم روحی، افزایش امید اجتماعی و تقویت حس مشارکت ملی است. توسعه اقتصادی بدون توسعه اجتماعی پایدار نخواهد بود. تجربه کشورهای موفق نیز نشان داده که بازسازی اعتماد اجتماعی به اندازه بازسازی کارخانهها اهمیت دارد.
وی در پایان تأکید میکند:
یران کشوری با منابع گسترده، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، نیروی انسانی تحصیلکرده و ظرفیتهای عظیم اقتصادی است. اگر برای دوران پسا جنگ و پسا تحریم برنامهریزی دقیق داشته باشیم، میتوانیم نه تنها خسارتهای گذشته را جبران کنیم، بلکه وارد دورهای از رشد و توسعه پایدار شویم. امروز مهمترین سؤال این نیست که تحریمها چه زمانی برداشته میشوند یا بحرانها چه زمانی پایان مییابن
مهمترین سؤال این است که آیا ما برای فردای پس از بحران آمادهایم یا نه
